Facebook Twitter E-mail           
                    

Μεγαλώνοντας δίδυμα, τρίδυμα ...ή περισσότερα

από την Τάνια Μπαγέρη

Μεγαλώνετε δίδυμα ή περισσότερα πολύδυμα? Διαβάστε τί πρέπει να προσέξετε στα πρώτα χρόνια της ζωής τους για να είναι συναισθηματικώς υγιή και αγαπημένα.

Τα πολύδυμα (δίδυμα, τρίδυμα, κτλ) δεν είναι απλώς δυο ή περισσότερα μωράκια που έτυχε να γεννηθούν μαζί. Για τη φροντίδα τους, απαιτούνται πολύ παραπάνω από τη διπλή (τριπλή, κτλ) δουλειά απ΄αυτή που χρειάζεται ένα παιδί μόνο του. Το γεγονός ότι κυοφορήθηκαν και γεννήθηκαν μαζί θέτει ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο, και χαρακτηρίζει τον τρόπο που αναπτύσσονται και διαμορφώνουν την προσωπικότητά τους.

Από την άλλη, δε θα ήταν σωστό να πούμε πως οι συνθήκες ανάπτυξης των πολυδύμων είναι τέτοιες, ώστε τα παιδιά αυτά να αποτελούν μια ειδική περίπτωση. Η ανάπτυξή τους, ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά και τους κανόνες που τη διέπουν, δεν είναι απαραιτήτως διαφορετική, ή αλλόκοτα ξεχωριστή από αυτήν των υπόλοιπων παιδιών. Όπως η εξέλιξη οποιουδήποτε παιδιού επηρεάζεται από τις συνθήκες του περιβάλλοντος στο οποίο μεγαλώνει, έτσι και τα πολύδυμα αναπτύσσονται και διαμορφώνονται βάσει του ότι, συνήθως, από τη σύλληψή τους και μετά συμπορεύονται. Αυτή η κοινή πορεία λοιπόν, καθορίζει τη συγκρότηση της προσωπικότητας τους.

Είναι σημαντικό όσοι μεγαλώνουν δίδυμα, τρίδυμα ή περισσότερα πολύδυμα να ενημερώνονται για τις ψυχολογικές παραμέτρους και τα κρίσιμα σημεία στην ανάπτυξή τους, όπως και για το ποιές είναι οι δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν. Αυτή η ανάγκη για εξειδικευμένη ενημέρωση θα προκύψει ούτως ή άλλως καθώς μεγαλώνουν τα παιδιά και προκύπτουν διάφορα ερωτήματα για την ανατροφή τους, όπως:

  • Πειράζει να ντύνονται το ίδιο ή όχι?
  • Πρέπει να χωρίζονται μεταξύ τους?
  • Τί γίνεται με τα μεγαλύτερα αδέρφια?

Απαντήσεις σε παρόμοια ερωτήματα για την ανατροφή των πολυδύμων μπορούν να καλυφθούν με τη συμμετοχή των γονέων σε κάποια εξειδικευμένη ομάδα συμβουλευτικής, είτε με διάβασμα (δυστυχώς τα περισσότερα βιβλία για την ανατροφή πολυδύμων είναι ξενόγλωσσα, και είναι περιορισμένα αυτά που έχουν μεταφραστεί στα Ελληνικά). Γνωρίζοντας τη διαδικασία ανάπτυξης των πολυδύμων σε γνωστικό και σε συναισθηματικό επίπεδο, οι γονείς θα ξέρουν τί να περιμένουν και πως να αντιμετωπίσουν, όχι μόνο τη νηπιακή και την παιδική ηλικία, αλλά και αργότερα, την - κατά κοινή ομολογία - απαιτητική εφηβεία.

Μερικά χαρακτηριστικά θέματα γύρω από την ανατροφή και τη ψυχολογία πολυδύμων αναφέρονται παρακάτω. 

 

Ανάπτυξη ατομικής ταυτότητας

Κάθε ένα από τα πολύδυμα μεγαλώνει έχοντας συνεχώς γύρω του τουλάχιστον ένα συνομήλικο αδερφάκι, με το οποίο μοιράζονται τα πάντα. Μάλιστα, από την 5η με 6η εβδομάδα, τα πολύδυμα έχουν επίγνωση της ύπαρξης το ένα του άλλου, κάτι που δε συμβαίνει με άλλα μωρά αυτής της ηλικίας που δεν έχουν γεννηθεί μαζί. Μέσα στους πρώτους μήνες αρχίζει να αναπτύσσεται μια συμβιωτική σχέση μεταξύ των πολυδύμων, όπως και με τη μητέρα τους. Τότε λειτουργούν σαν ένα, χωρίς δηλαδή να αντιλαμβάνονται πλήρως τη διαφοροποιήση μεταξύ του εαυτού τους και των αδελφών ή της μητέρας.

Μια τέτοια σχέση αναπτύσσεται κανονικά μεταξύ κάθε μωρού και της μητέρας του. Αργότερα, στους 6-8 μήνες μειώνεται η άμεση ανάγκη για τη μητέρα και η εξάρτηση από αυτήν, οπότε αρχίζει η διαδικασία αποχωρισμού: τo μωρό σταδιακά διαχωρίζει τον εαυτό του από τους «σημαντικούς άλλους», συνήθως δηλαδή τους γονείς, και σιγά σιγά συνειδητοποιεί πως είναι ξεχωριστή οντότητα από τη μητέρα του και τον πατέρα του. Δεδομένου ότι τα πολύδυμα αναπτύσσουν συμβιωτική σχέση και μεταξύ τους, δυσκολεύονται να διαχωρίσουν τον εαυτό τους το καθένα από τα άλλα, ειδικά όταν είναι πανομοιότυπα ή του ίδιου φύλου.

Ενώ αρχίζουν σταδιακά να αποχωρίζονται από τους γονείς, αυτό δε συμβαίνει μεταξύ τους. Αντιθέτως, μαθαίνουν να αναπτύσσονται παράλληλα και συχνά αποτελούν μια παρηγορία το ένα στο άλλο, καλύπτοντας ίσως και το κενό, που αφήνει ο αποχωρισμός από τη μητέρα. Έχει παρατηρηθεί πως τα περισσότερα πολύδυμα μοιάζουν να είναι πιο ήρεμα όταν είναι μαζί, σε σχέση με όταν χωρίζονται. Η παρουσία δηλαδή του ένος για το άλλο λειτουργεί καθησυχαστικά, με τον ίδιο τρόπο που λειτουργεί και η μητρική αγκαλιά για οποιοδήποτε παιδί.

Παρόλο που αυτό μπορεί να έχει κάποια πλεονεκτήματα για τα πολύδυμα αδελφάκια (πχ μαθαίνουν να μοιράζονται), δημιουργεί δυσκολίες στη διαμόρφωση της ατομικής τους ταυτότητας. Η ανάπτυξη του «εγώ» και κατ΄επέκταση το αίσθημα της αυτο-συνέχειας πλήττονται, με την έννοια του ότι διαμορφώνονται σε συνάρτηση με την ομάδα των πολυδύμων και όχι ατομικά για κάθε ένα από αυτά. Αυτό σημαίνει ότι καθένα από τα πολύδυμα αναπτύσσεται συναισθηματικά και πορεύεται ως ένα βαθμό, σε σχέση και σε σύγκριση με τα αδέλφια του και όχι ως ανεξάρτητη και αυτόνομη μονάδα.  Είναι χαρακτηριστικό, ότι συχνά τα δίδυμα ανταποκρίνονται το ίδιο καλά στο δικό τους όνομα και στου αδελφού ή της αδελφής τους, ή ακόμη καλύτερα όταν ακούν όλα τα ονόματα μαζί. Επίσης, όταν κοιτάζονται στον καθρέπτη φωνάζουν το όνομα του αδερφού τους αντί για το δικό τους.

 

Σχέσεις μεταξύ πολυδύμων

Λόγω του ότι γεννιούνται μαζί και μεγαλώνουν παράλληλα, τα πολύδυμα αδέρφια αναπτύσσουν μια ιδιαίτερη σχέση, η οποία τα συντροφεύει για μια ζωή. Συνήθως αλληλο-υποστηρίζονται, καθησυχάζονται και παρηγορούνται μεταξύ τους. Το ένα υπερασπίζεται το άλλο, τόσο απέναντι στους γονείς όσο και σε άλλα παιδιά, και όταν χτυπάει ή τιμωρείται το ένα μπορεί να κλαίνε τα υπόλοιπα. Συνήθως αυτές οι πολύ στενές και υποστηρικτικές σχέσεις αναπτύσσονται ανάμεσα σε ζευγάρια. Τα δίδυμα είναι από μόνα τους ζευγάρι, όμως στην περίπτωση πχ των τριδύμων, δυο από τα τρια θα είναι πιο συνδεδεμένα μεταξύ τους απ΄ ότι με το τρίτο. Στην επιλογή των ζευγαριών αυτών ανάμεσα στα πολύδυμα αδέλφια, παίζουν ρόλο διάφορα χαρακτηριστικά όπως η ιδιοσυγκρασία ή το φύλο κάθε παιδιού. Ευτυχώς όμως, συνήθως η επιλογή ζεύγους δεν είναι σταθερή εφ΄όρου ζωής παρά μεταβάλλεται κατα καιρούς, οπότε δύσκολα μένει κάποιο από τα πολύδυμα μονίμως εξωστρακισμένο.

Το ότι τα πολύδυμα είναι συνήθως στενά συνδενδεμένα μεταξύ τους, δε σημαίνει πως δεν υπάρχουν και ανταγωνισμοί και ζήλειες. Η επιθετική συμπεριφορά μεταξύ τους δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, ενώ συχνά η ένταση σε συνδυασμό με περιορισμένες ικανότητες στη γλώσσα, τα οδηγεί στο να δαγκώνουν το ένα το άλλο. Το μήλο της έριδος μπορεί να είναι κάποιο παιχνίδι, ρούχο, ή φαγητό, όπως και η προσοχή κάποιου άλλου, συνήθως της μαμάς. Η διεκδίκηση ενός εκ των πολυδύμων όσων μοιράζεται με τα αδέλφια του, ουσιαστικά αντικατοπτρίζει την ανάγκη να αποχωριστεί και έτσι να ξεχωρίσει, ορίζοντας τη δική του ταυτότητα. Τέτοιες συμπεριφορές προβληματίζουν τους γονείς, ειδικά όταν συνειδητοποιούν πως ένα από τα πολύδυμα κυριαρχεί των υπολοίπων, με αποτελέσμα να περνά συνεχώς το δικό του και τα άλλα να αδικούνται.

Όπως και στην περίπτωση καυγάδων μεταξύ όλων των αδελφών, έτσι και στα πολύδυμα αδέλφια είναι σημαντικό να τους δίνεται η ευκαιρία να δοκιμάζουν τις ικανότητές τους στο να υπερασπίζονται τον εαυτό τους και να διεκδικούν. Βεβαίως οι γονείς πρέπει να επεμβαίνουν όταν η ένταση κορυφώνεται και κινδυνεύει η σωματική ακαιρεότητα των παιδιών. Συνήθως όμως, στα πολύδυμα οι ρόλοι μοιράζονται και παρόλο που μπορεί κάποιο να φαίνεται πως κυριαρχεί, το καθένα ανακαλύπτει τη δική του μέθοδο διεκδίκησης, ακόμη κι αν είναι λιγότερο άμεση.   

 

Σχέσεις γονέων και πολυδύμων  

Αδιαμφισβήτητα, οι γονείς χρειάζεται να καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια για την ανατροφή των πολυδύμων.  Όσο ακόμα είναι βρέφη, χρειάζεται βέβαια καλός συντονισμός και πρόγραμμα για τις καθημερινές ανάγκες τους, τουλάχιστον όμως έχουν περιορισμένη κινητικότητα. Συνήθως σε αυτή τη φάση οι γονείς δυσκολεύονται να συνδεθούν με το κάθε μωρό ξεχωριστά, και πάντα μοιάζουν να έχουν ενοχές για το ότι κανένα τους δεν παίρνει αρκετή προσοχή. Οι ενοχές αυτές χειροτερεύουν, αν κάποιο από τα μωρά είναι πιο «δύσκολο» από τα άλλα, με την έννοια του ότι φαίνεται να έχει περισσότερες ανάγκες ή τις εκφράζει εντονότερα, μονοπωλώντας το ενδιαφέρον των ενηλίκων. Τότε συνήθως οι γονείς αισθάνονται άσχημα για το μωρό ή τα μωρά που είναι καλόβολα, γιατί τελικά δεν παίρνουν όση προσοχή παίρνει εκείνο που παραπονιέται συχνά, μη αφήνοντας περιθώρια να ασχοληθούν περισσότερο με τα αδέλφια του.

Αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς η φροντίδα των πολυδύμων είναι απαιτητική, και οι γονείς αναγκάζονται να μοιράζουν την προσοχή και το χρόνο τους μεταξύ των μωρών. Όσο καλές προθέσεις και αν έχουν, δε θα μπορούν πάντα να ανταποκριθούν στις ανάγκες όλων των πολυδύμων όσο γρήγορα θα ήθελαν. Αυτό είναι κάτι που οι γονείς χρειάζεται να αποδεχτούν, δεδομένου ότι τα μωρά βλάπτονται μόνο σε περιπτώσεις εκτεταμένης παραμέλησης, κι όχι απλώς εαν δεν καταφέρνουν συνεχώς να τα ικανοποιούν άμεσα.  

Καθώς τα πολύδυμα μεγαλώνουν και αρχίζουν τα πρώτα τους βήματα ανυπομονώντας να εξερευνήσουν τον κόσμο γύρω τους, τα πράγματα δυσκολεύουν για όσους τα προσέχουν. Και πάλι, αναγκαστικά η προσοχή μοιράζεται μεταξύ των παιδιών, αν και αυτό πολλές φορές μοιάζει πρακτικά αδύνατο, (π.χ. όταν δυο παιδιά τρέχουν συγχρόνως προς διαφορετικές κατευθύνσεις). Τέτοιες καταστάσεις δημιουργούν μεγάλο άγχος και κούραση στους γονείς, για αυτό πρέπει να αποδέχονται βοήθεια από τους γύρω τους.

Μερικοί γονείς νιώθουν να συνδέονται περισσότερο με το ένα από τα πολύδυμα, παρά με τα άλλα. Συνήθως, κάποιοι γονείς συμπαθούν περισσότερο το παιδί που αναπτύσσεται γρηγορότερα, και άλλοι αυτό που μοιάζει πιο αδύναμο ή πιο δύσκολο. Δεδομένου ότι τα παιδιά έχουν και αυτά την προσωπικότητά τους, που είτε ταιριάζει είτε όχι με αυτή των γονέων, το να αισθάνεται κάποιος πιο κοντά με ένα από τα πολύδυμα παρά με τα υπόλοιπα, είναι κατανοητό. Από κει και πέρα, το ότι είναι σε θέση να αναγνωρίσει τέτοια αισθήματα συμπάθειας προς κάποιο παιδί, είναι το πρώτο βήμα, ώστε να μπορέσει να αποφύγει τις διακρίσεις και απομάκρυνση από τα υπόλοιπα πολύδυμα.  

 

Μεγαλύτερα αδέρφια ή ξαδέρφια

Η ζωή μιας οικογένειας έρχεται τα πάνω κάτω όταν γεννιούνται τα πολύδυμα. Παρόλο που οι γονείς είναι αυτοί που συνήθως σηκώνουν το μεγαλύτερο φορτίο, και τα υπόλοιπα μέλη επηρεάζονται, ειδικά τα παιδιά. Είτε πρόκειται για μεγαλύτερα αδέρφια, είτε για ξαδέρφια που έχουν στενές σχέσεις ή απλώς μένουν κοντά, η καθημερινότητά τους αναστατώνεται καθώς συνήθως τα πολύδυμα λειτουργούν σα «διασημότητες», μονοπωλώντας το ενδιαφέρον όλων των μεγάλων, από των γονέων και των παππούδων μέχρι και των περαστικών σε δημόσιους χώρους.

Οποιοδήποτε νεογέννητο, είτε γεννιέται μόνο του είτε μετά από πολύδυμη κύηση, έχει ανάγκη της φροντίδας και της προσοχής των γονιών, ειδικά της μητέρας. Ειδικά για τα πολύδυμα, απαιτείται τόση δουλειά που εξαντλεί εύκολα τις δυνάμεις των γονέων, και δεν αφήνει μεγάλα αποθέματα για ένα μεγαλύτερο παιδί. Συχνά, τα νεογέννητα χρειάζεται να παραμείνουν στο μαιευτήριο λίγο παραπάνω από ό,τι συνήθως και τα μεγαλύτερα αδέρφια αναγκάζονται να στερηθούν τους γονείς για αρκετές μέρες. Ακόμη και όταν έρχονται στο σπίτι όμως, προκαλούν μεγάλη αναστάτωση διαταράσσοντας κάθε ισορροπία στο προγραμμα μιας οικογένειας, από τον ύπνο μέχρι το φαγητό και άλλες δραστηριότητες.

Φυσικά, τα περισσότερα παιδιά χαίρονται όταν αποκτούν αδελφάκι. Όμως, αναλόγως και με την ηλικία τους, δεν έχουν όλα τη συναισθηματική ωριμότητα να κατανοήσουν τί ακριβώς συμβαίνει και έχει αλλάξει τόσο η ζωή τους ή έχει στραφεί η προσοχή όλων αλλού. Είναι φυσιολογικό, όταν υπάρχει μια τόσο μεγάλη αλλαγή στην οικογένεια τα μεγαλύτερα παιδιά να αναστατώνονται, να στεναχωριούνται ή να ζηλεύουν. Τέτοια συναισθήματα μπορεί να εκδηλώνονται μέσω της συμπεριφοράς τους ή και να εκφράζονται λεκτικά. Αυτό είναι συνήθως πιο έντονο ειδικά στην αρχή, μέχρι τα μεγαλύτερα αδέρφια να συνηθίσουν την αλλαγή και να συνειδητοποιήσουν πως στο εξής θα μοιράζονται τους γονείς τους και όλους τους άλλους πόρους (πχ χώρο, παιχνίδια), στους οποίους είχαν αποκλειστικότητα μέχρι πρόσφατα.

Σημαντικό ρόλο παίζει ο τρόπος που διαχειρίζονται την κατάσταση οι γονείς. Εαν στην αγωνία τους να φροντίσουν τα πολύδυμα αφήνουν το μεγαλύτερο παιδί «απ΄έξω», αγνοώντας το ή παραπέμπορντάς το σε άλλους, τότε ίσως ενταθούν τα αρνητικά συναισθήματα και οι συμπεριφορές. Ίσως είναι καλύτερα να προσπαθήσουν να εντάξουν το μεγαλύτερο παιδί στην «παρέα» των πολυδύμων, εξηγώντας και τα θετικά που επιφέρει το να γίνεται κανείς «μεγάλος αδερφός». Όπως και να έχει, καλό είναι να φροντίζουν οι γονείς όσο μπορούν, να έχουν εκ περιτροπής χρόνο αποκλειστικά με το μεγαλύτερο παιδί.

 

 

Call me back

Συμπληρώστε το όνομα και το τηλέφωνό σας και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας το συντομότερο δυνατό.



Τα νέα μας

All rights reserved © Τάνια Μπαγέρη 2012 | Πεύκων 6 & Καποδιστρίου (ύψος Φιλοθέης), Τ.Κ. 142 35, Τηλ.: 210 68 38 117