Facebook Twitter E-mail           
                    

Ερμηνεύοντας το κλάμα του μωρού

από την Τάνια Μπαγέρη

Ένα μωρό έρχεται στον κόσμο με την προδιάθεση να δημιουργήσει σχέσεις και να συνδεθεί με τους ανθρώπους γύρω του. Για να γίνει αυτό, αρχικά επιστρατεύονται οι ικανότητες που αντιστοιχούν σε αυτήν την πρώιμη αναπτυξιακή φάση, όπως είναι το βλέμμα, οι κινήσεις του κεφαλιού και του σώματος, οι εκφράσεις του προσώπου και το κλάμα, το οποίο λειτουργεί ως ο κύριος τροπος επικοινωνίας με το περιβάλλον, ειδικά όταν υπάρχει κάποια ανάγκη.

Όταν ένα βρέφος δεν κλαίει, μπορούμε να θεωρούμε πως δε χρειάζεται κάτι και γενικά είναι ικανοποιημένο. Όταν όμως είναι δυσαρεστημένο ή έχει μια ανάγκη, δεν μπορεί να κινηθεί το ίδιο προς τους άλλους και να το διεκδικήσει διαφορετικά παρά μόνο κλαίγοντας, προκειμένου να φέρει κάποιον κοντά του και να πάρει αυτό που χρειάζεται. Πρέπει να σημειώσουμε ότι το κλάμα αποτελεί την κορύφωση μιας σειράς κινήσεων, εκφράσεων του προσώπου και μικρών ήχων που σηματοδοτούν το αίσθημα της δυσαρέσκειας και διαφέρουν από μωρό σε μωρό όπως και στους ενήλικες.   

Αν και πολλοί πιστεύουν το αντίθετο, τα νεογέννητα βρέφη κλαίνε λιγότερο τις πρώτες μέρες της ζωής τους σε σχέση με τις επόμενες εβδομάδες. Έχει βρεθεί πως ένα φυσιολογικό νεογέννητο κλαίει μόνο το 2-11% του χρόνου της ημέρας. Αυτό το ποσοστό συχνά αυξάνει κατά τις πρώτες εβδομάδες ζωής και όταν το βρέφος είναι 6 εβδομάδων μπορεί να φτάσει και τις δύο με τρεις ώρες κλάματος την ημέρα. Μέχρι και τον τρίτο μήνα όμως, το κλάμα συνήθως μειώνεται στη μια περίπου ώρα την ημέρα.  

Το νεογέννητο μωρό κλαίει κυρίως αργά το απόγευμα και κατά τις βραδυνές ώρες για να εκφράσει δυσφορία ή ανάγκη για βοήθεια. Καθώς μεγαλώνει, κλαίει πιο έντονα λίγο πριν το τάισμα. Γύρω στην 6η εβδομάδα το κλάμα του διαφοροποιείται ανάλογα με την εκάστοτε ανάγκη. Το πρόβλημα βέβαια είναι το πώς καταλαβαίνει κανείς τί ακριβώς χρειάζεται το μωρό κάθε φορά που κλαίει.

 

Τί μπορεί να σημαίνει το κλάμα?

Στην αρχή για όλους το κλάμα ενός νεογέννητου μοιάζει απλώς με ... κλάμα. Είτε πρόκειται για πείνα, υπερδιέγερση, θυμό, φόβο, πόνο, είτε απλώς για μια λερωμένη πάνα, ένα μωρό που κλαίει προσπαθεί να μας πει κάτι. Σε τέτοιες στιγμές η μητέρα ή ο όποιος άλλος  το φροντίζει, θα πρέπει να ανταποκριθεί και να προσπαθήσει να ηρεμήσει το μωρό καλύπτοντας την ανάγκη του. Ένας απλός τρόπος αντιμετώπισης της κατάστασης, είναι αυτός της δοκιμής και του λάθους, δηλαδή το να ελέγχει κανείς και να δοκιμάζει τι μπορεί να φταίει, αποκλείοντας συγχρόνως ό,τι δε φταίει. Για παράδειγμα:

  • Πεινάει
  • Έχει λερωθεί και χρειάζεται αλλαγή πάνας
  • Ζεσταίνεται ή κρυώνει
  • Είναι κουρασμένο και πρέπει να κοιμηθεί ή να το βοηθήσουμε να ηρεμήσει
  • Κάτι το τρόμαξε
  • Χρειάζεται μια πιπίλα ή κάτι άλλο για το στόμα όπως ένα παιχνίδι ή το δάχτυλο της μαμάς
  • Έχει πιαστεί και χρειάζεται να του αλλάξουμε θέση, να το κουνήσουμε ή να το βγάλουμε βόλτα 
  • Θέλει προσοχή, χάδια ή αγκαλιά
  • Δε θέλει προσοχή, χάδια ή αγκαλιά αλλά να ηρεμήσει

Όταν ένα μωρό κλαίει, ειδικά εαν πρόκειται για ένα νεογέννητο που ακόμη «γνωρίζεται» με τους γονείς του μπορεί να προκαλέσει αισθήματα απογοήτευσης ή θυμού για το ότι απαιτεί την κάλυψη των αναγκών του τόσο επίμονα. Πολλοί νέοι γονείς βρίσκονται σε κατάσταση σοκ από την πραγματικότητα της φροντίδας ενός μωρού, και παλεύουν για αρκετό καιρό με το πόσο αυτή διαφέρει από τις προσδοκίες που είχαν για το γονεϊκό ρόλο πριν γεννηθεί το μωρό τους. Η όλη κατάσταση πολλές φορές εξαντλεί τα αποθέματα των γονέων σε συναισθηματικό αλλά και σωματικό επίπεδο.

Κάποιες φορές τα μωρά κλαίνε σε δύσκολες ώρες και το κλάμα τους μπορεί να είναι πραγματικά δυνατό και εκνευριστικό, δημιουργώντας συνθήκες κάτω από τις οποίες είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς πώς να αντιδράσει. Για να υπάρξει μια άμεση ανταπόκριση, είναι χρήσιμο ειδικά για τους νέους γονείς να έχουν μια έτοιμη λίστα - αρχικά γραπτή και σιγά σιγά νοητή -  με ενέργειες που μπορούν να πραγματοποιήσουν όταν το μωρό τους κλαίει, μέχρι να βρουν τι το δυσαρεστεί και να το βοηθήσουν να ησυχάσει.

Σύντομα αυτοί που φροντίζουν ένα μωρό μαθαίνουν να καταλαβαίνουν από τον τρόπο που κλαίει τί είναι αυτό που το ενοχλεί ή που χρειάζεται. Αυτό συμβαίνει γιατί συνήθως χρησιμοποιείται ένα ολόκληρο ρεπερτόριο από κλάματα με διαφορετικούς ήχους ή μελωδίες για κάθε ανάγκη. Πολλές μαμάδες μπορούν και να προβλέψουν ότι το μωρό τους πρόκειται να κλάψει και φροντίζουν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του πριν από αυτό. Οι εκφράσεις του προσώπου λίγο πριν κλιμακωθεί η δυσφορία του μωρού και εκφραστεί σε κλάμα, δίνουν πληροφορίες για το αν κάτι το δυσαρεστεί προειδοποιώντας αυτούς που το φροντίζουν.   

Ειναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς πως ό,τι και να κάνει κάποιες στιγμές τα μωρά κλαίνε. Μερικά περνάνε δύσκολες περιόδους κατά τις οποίες κλαίνε απαρηγόρητα και δε μπορούν να ηρεμήσουν.  Αυτό λίγο πολύ ισχύει για όλες τις εθνικότητες και κουλτούρες, ανεξάρτητα από το τί κάνουν οι γονείς ή το ποιές πρακτικές χρησιμοποιούνται. Έχει βρεθεί πως ακόμα και για εκείνες τις περιπτώσεις που η μητέρα έχει δεμένο το μωρό επάνω της προσφέροντας συνεχή σωματική επαφή κατά τη διάρκεια της ημέρας, τα μωρά κλαίνε το ίδιο.

Τέλος, κάποιες έρευνες υποστηρίζουν πως οι διάφοροι ήχοι κλάματος συνδέονται με την υγεία του μωρού. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, τα μωρά που αντιμετωπίζουν νευρολογικά προβλήματα ή άλλα ιατρικά θέματα κλαίνε με διαφορετικό τρόπο από ότι τα φυσιολογικώς αναπτυσσόμενα μωρά. Πιθανές ανησυχίες τέτοιου τύπου μπορούν να συζητηθούν με τον παιδίατρο. Παρόλα αυτά, κάποιοι γονείς απλώς αισθάνονται πως το μωρό τους έχει πιο έντονο ή εκνευριστικό κλάμα από το αλλο τους παιδί ή κάποιο ξαδερφάκι σε αντίστοιχη ηλικία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει απαραιτήτως κάτι.

 

Μπορεί να κακομάθω το μωρό?

Όπως φαίνεται και από τις ερωτήσεις τους στον ψυχολόγο, πολλοί γονείς αγωνιούν όταν το μωρό τους κλαίει και πανικοβάλλονται επειδή δεν ξέρουν πώς πρέπει να αντιδράσουν. Κάποιοι φοβούνται ότι αν δεν ανταποκριθούν σύντομα η αρνητική διάθεση του παιδιού κλιμακώνεται και δεν αντέχουν το κλάμα του όταν κοιμούνται τη νύχτα, ή σε δύσκολες στιγμές της μέρας και σε δημόσιους χώρους. Συχνά αποφεύγουν να βάλουν όρια ακόμη και για θέματα που προκύπτουν σε μεγαλύτερες ηλικίες, όπως αυτό του αποχωρισμού, της τουαλέτας ή του αν θα κοιμούνται μαζί με το παιδί, επειδή δυσκολεύονται να διαχειριστούν το κλάμα ή παρόμοιες αντιδράσεις.

Απ΄την άλλη, αναρωτιούνται αν πρέπει να ανταποκρίνονται σε κάθε γκρίνια ή κραυγή, φοβούμενοι ότι εαν ενδίδουν στο κλάμα και υποκύπτουν σε «αυτό που θέλει το παιδί», τότε το κακομαθαίνουν ή δημιουργούν κακό προηγούμενο. Αυτή η σύγχυση των γονέων ως προς το πώς πρέπει να αντιδράσουν στο παιδικό κλάμα, αντανακλά τις εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις που έχουν γραφτεί κατά καιρούς για αυτό το θέμα. Παλιότερα πίστευαν πως ο καλός γονέας πρέπει να αντιστέκεται όταν κλαίει το μωρό ώστε να του σπάσει το θυμό και το πείσμα, αλλιώς θα κακομάθει και θα γίνει απείθαρχο στο παρόν και το μέλλον.   

Σήμερα ξέρουμε ότι βρέφη κάτω των 3 μηνών δε διαθέτουν τη νοητική ικανότητα να εκμεταλλεύονται ή να χειρίζονται τους άλλους, και με αυτή τη λογική δε μπορούν να κακομάθουν. Απλώς κλαίνε όταν κάτι δεν πάει καλά, όπως όταν είναι λερωμένα, πενούν, κουράστηκαν ή τρόμαξαν. Είναι από τους τρεις μήνες και μετά που το μωρό μαθαίνει να χρησιμοποιεί τη συμπεριφορά του για να επικοινωνήσει με τους γύρω του και να τους κατευθύνει προς αυτά που έχει ανάγκη. Το κλάμα είναι ένας τέτοιος τρόπος συμπεριφοράς όπως και το γέλιο ή τα παιχνίδια. Η συνεχής και επαναλαμβανόμενη έλλειψη ανταπρόκρισης σε ένα μωρό από τους γονείς ή όποιον άλλον το φροντίζει, μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξή του. 

Μετά την ηλικία των 3 μηνών και καθώς το παιδί μεγαλώνει, οι γονείς θα πρέπει να αξιολογούν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες κλαίει το παιδί τους και να αντιδρούν ανά περίπτωση με υπομονή και ευελιξία. Για το παιδικό κλάμα ισχύει, όπως και για άλλα θέματα των παιδιών, πως κάθε στιγμή χρειάζεται διαφορετικές αντιδράσεις από τους γονείς. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να μην αμφισβητείται η αγάπη, η αποδοχή και ο σεβασμός από την πλευρά των γονέων προς το παιδί, αλλά και η ύπαρξη συγκεκριμένων και απαράβατων ορίων και κανόνων.

 

 

Call me back

Συμπληρώστε το όνομα και το τηλέφωνό σας και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας το συντομότερο δυνατό.



Τα νέα μας

All rights reserved © Τάνια Μπαγέρη 2012 | Πεύκων 6 & Καποδιστρίου (ύψος Φιλοθέης), Τ.Κ. 142 35, Τηλ.: 210 68 38 117